Proje Tabanlı Öğrenmenin, Özel Yetenekli Lise Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Becerilerine Etkisinin İncelenmesi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20811959Anahtar Kelimeler:
Özel yetenekliler, proje tabanlı öğrenme, eleştirel düşünmeÖzet
Bu çalışma, proje tabanlı öğrenmenin özel yetenekli lise öğrencilerinin eleştirel düşünme becerileri üzerindeki etkilerini incelemektedir. Deneysel bir araştırma tasarımı kullanılarak, devlet okullarına kayıtlı Bilim ve Sanat Merkezine devam eden 50 özel yetenekli öğrenciden oluşan bir örneklemle yürütülmüştür. Katılımcılar, belirli bir öğretim dönemi boyunca sorgulama, problem çözme, iş birliği ve yansıtıcı düşünmeyi vurgulayan yapılandırılmış bir proje tabanlı öğrenme müdahalesine katılmışlardır. Veriler, ön test ve son test olarak uygulanan bir eleştirel düşünme becerileri değerlendirmesi yoluyla toplanmıştır. Müdahale öncesi ve sonrası öğrencilerin eleştirel düşünme performanslarını karşılaştırmak için nicel analizler kullanılmıştır. Bulgular, proje tabanlı öğrenme etkinliklerine katılımın ardından öğrencilerin genel eleştirel düşünme becerilerinde istatistiksel olarak anlamlı bir iyileşme olduğunu göstermektedir. Araştırma sonucunda, proje tabanlı öğrenmenin, eleştirel düşünme becerilerinden çıkarsama, karşıt görüşlerin değerlendirilmesi, tümdengelim, varsayımların farkına varma ve yorumlama alt boyutlarında anlamlı düzeyde fark yaratan bir yöntem olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar, proje tabanlı öğrenmenin, aktif öğrenme, gerçek dünya problemlerine katılım ve bağımsız araştırma fırsatları sağlayarak, özel yetenekli öğrenciler arasında üst düzey düşünme becerilerini geliştirmek için etkili bir öğretim yaklaşımı olduğunu göstermektedir. Özel yetenekliler eğitimi ve ortaöğretim düzeyindeki öğretim uygulamalarına ilişkin çıkarımlar tartışılmıştır.
Referanslar
Barron, B., & Darling-Hammond, L. (2008). Teaching for meaningful learning: A review of research on inquiry-based and cooperative learning. The George Lucas Educational Foundation.
Bell, S. (2010). Project-Based Learning for the 21st Century: Skills for the Future. The Clearing House: A Journal of Educational Strategies, Issues and Ideas, 83(2), 39–43. https://doi.org/10.1080/00098650903505415
Belmekki, M., Belmekki, L., & Koumachi, B. (2024). The Effect of Project-based Learning on the Development of Learners’ Critical Thinking Skills in Higher Education: A Quasi-experimental Study. Revue Linguistique Et Référentiels Interculturels, 5(1), 44–57. https://doi.org/10.34874/IMIST.PRSM/liri-v5i1.49980
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri. 29. Baskı. Ankara: Pegem Akademi. (ss. 95-103).
Çaltılı, S., Şahin, Ö., Çaltılı, M., Delioğlu, T., & Çelikkol, S. (2025). Proje tabanli öğrenme yaklaşımıi: Eğitim paydaşlarının rolü ve kavramsal çerçeveye dayalı bir literatür incelemesi, Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches, 11(49), 65–84. https://doi.org/10.5281/zenodo.14740547
Eryılmaz, R. (2024). The impact of project development training on problem-solving skills in the case of gifted high school student. International Journal of Education and New Approaches, 7(2), 185-200. https://doi.org/10.52974/jena.1594587
Elfeky, A. I. M, Hassanein, M. S. E., Zayed, A., Mohamed, A. A. S. and Elbyaly, M. Y. H. (2025). How Project-Based Learning Improves Critical Thinking Skills for Sustainable Development, International Journal of Environmental Sciences 11(1). https://doi.org/10.64252/097gh455
English, M., & Kitsantas, A. (2013). Supporting student self-regulated learning in problem-and project-based learning. Interdisciplinary Journal of Problem Based Learning, 7(2), 128-150. https://doi.org/10.7771/1541-5015.1339
Erkuş, A. (2009). Davranış bilimleri için bilimsel araştırma süreci (2. Baskı). Ankara: Seçkin
Espejo-García, R., Díaz-Fernández, R., Infantes-Rojas, B., & Morente-Oria, H. (2022). Academic performance and student satisfaction using project-based learning methodology: A pilot study. Journal of Sport and Health Research, 14(2), 293-308
Facione, P. (2015). Critical Thinking: What It Is and Why It Counts. Insight Assessment, 1(1), 1–23.
Fatima, N., Khan, S., Miran, G., Ahmad, U., & Aijaz, U. (2025). The Impact of Project-Based Learning on Student Creativity, Critical Thinking, And Problem-Solving Skills. Contemporary Journal of Social Science Review, 3(1), 130-147. https://doi.org/10.12345/e25jw244
Girgin, D. (2020). Evaluation of project-based learning process of gifted children via reflective journals. 12. 772-796. International Journal of Curriculum and Instruction, 12(2), 772-796.
Hmelo-Silver, C.E. (2004). Problem-Based Learning: What and How Do Students Learn? Educational Psychology Review, 16(3), 235-266.
Kadıoğlu, H. (2007). Projeye Dayalı Öğrenme Yönteminin Öğrencilerin Görsel Sunu Uygulamalarına ve Sosyal Bilgiler Dersine İlişkin Tutumlarına Etkisi. [Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Kokotsaki, D., Menzies, V., & Wiggins, A. (2016). Project-based learning: A review of the literature. Improving schools, 19(3), 267-277.
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development, Englewood Cliffs, Prentice Hall, New Jersey.
Krajcik, J. S., & Blumenfeld, P. C. (2006). Project-based learning. In R. K. Sawyer (Ed.), The Cambridge handbook of the learning sciences (pp. 317–333). Cambridge University Press.
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2020). Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi, Millî Eğitim Bakanlığı, Ankara, Türkiye.
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/beceriler/kavramsal-beceriler
Moreno, B. F. (2023). Micro learning e-learning and ubiquitous U-Learning: Strategies for Companies in post pandemic. MOMBOY Journal, 19(1-18). https://repositorio.uvm.edu.ve/items/b8c5f24f-78e0-4a0b-98f3-c3b1903d2faf
Orhan, A. & Çeviker-Ay, Ş. (2022). Developing the critical thinking skill test for high school students: a validity and reliability study. International Journal of Psychology and Educational Studies, 9(1), 132-44. https://dx.doi.org/10.52380/ijpes.2022.9.1.561
Paz, F., & Moquillaza, A. (2023). Development of a Programming Course under the Project-Based Learning Scheme: A Case Study in the Virtual Modality. Revista Iberica de Sistemas e Tecnologias de Informacao, (E56), 130–141.
Otrar, M. (2025). Bilim ve Sanat Merkezleri (BİLSEM). https://turkmaarifansiklopedisi.org.tr/bilim-ve-sanat-merkezleri-bilsem
Quinapallo-Quintana, Arnaldo & Baldeón-Zambrano, Alicia. (2024). Project-based learning. International research journal of management, IT and social sciences (11)58-65. 10.21744/irjmis. v11n1.2415.
Ramadhani, W., Azizah, U., & Nasrudin, H. (2024). Project-Based Learning on Critical Thinking Skills in Science Learning: Meta-analysis. SAR Journal- Science and Research. 136-142. 10.18421/SAR72-10.
Renzulli, J. S. (1977). The enrichment triad model: A guide for developing defensible programs for the gifted and talented. Mansfield Center, CT: Creative Learning Press.
Sánchez, E., Núñez, F., Linde, T., & Sánchez, J. (2023). University Students’ perception of Project Based Learning with the use of technology. Revista Electronica Interuniversitaria de Formacion del Profesorado, 26(1), 71–84.
Sezginsoy B. (2007). Bilim ve Sanat Merkezi Uygulamasının Değerlendirilmesi, Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir
Silverman, D. (2018). Nitel Verileri Yorumlama. Ankara: Pegem.
Snyder, L. G. and Snyder, M. J. (2008). Teaching critical thinking and problem solving skills. Delta Pi Epsilon Journal, 50(90-99).
Sternberg, R. J. (1985). Beyond IQ: A triarchic theory of human intelligence. New York: Cambridge University Press.
Tafakur, T., Retnawati, H., & Shukri, A. A. M. (2023). Effectiveness of project-based learning for enhancing students critical thinking skills: A meta-analysis. JINoP (Jurnal Inovasi Pembelajaran), 9(2), 191–209. https://doi.org/10.22219/jinop.v9i2.22142
Thomas, J. W. (2000). A Review of Research on Project-Based Learning. http://www.bobpearlman.org/BestPractices/PBL_Research.pdf
VanTassel-Baska, J., & Brown, E. F. (2007). Toward best practice: An analysis of the efficacy of curriculum models in gifted education. Gifted Child Quarterly, 51(4), 342–358. https://doi.org/10.1177/0016986207306323
Walker, A., & Leary, H. (2009). A problem-based learning meta-analysis: Differences across problem types, implementation types, disciplines, and assessment levels. Interdisciplinary Journal of Problem-Based Learning, 3(1), 12–43.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (Genişletilmiş 9. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Zhang, L., & Ma, Y. (2023) A study of the impact of project-based learning on student learning effects: a meta-analysis study. Front. Psychol. 14:1202728. doi: 10.3389/fpsyg.2023.1202728
Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a self-regulated learner: An overview. Theory Into Practice, 41(2), 64–70.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Müfredat ve Eğitim Çalışmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
