Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Ortaokul Öğrencileri İçin Ürettiği Metinlerin Metinsellik Ölçütleri Açısından İncelenmesi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20804733Anahtar Kelimeler:
ChatGPT, Gemini, yapay zekâ, metin, metinsellik ölçütleriÖzet
Bu araştırmanın amacı, üretken yapay zekâ araçları ChatGPT ve Gemini tarafından ortaokul öğrencileri için üretilen metinlerin metinsellik ölçütleri açısından incelenmesidir. Nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman inceleme yöntemi ile hazırlanan araştırmada inceleme nesnesi olarak ChatGPT ve Gemini’ye ürettirilen (her sınıf düzeyi için birer tane olmak üzere toplam ) 8 metin kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen dokümanlar değerlendirilirken olası veri kayıplarını önlemek amacıyla Türkçe Eğitimi alanında öğretim üyesi olarak görev yapan 2 alan uzmanından görüş alınmıştır. Araştırmanın bulgularına göre; yapay zekâ araçlarının verilen komutlar doğrultusunda metin üretme konusunda iyi sayılabilecek bir seviyede oldukları, metinlerde de genel olarak bağdaşıklık, tutarlılık, amaçlılık, kabul edilebilirlik, bilgilendiricilik ve durumsallık gibi metinsellik ölçütlerinin yer aldığı tespit edilmiştir. Yapay zekâ araçlarına verilecek komutlarda metinsellik ölçütlerinin yer alma durumlarının belirtilmesi hâlinde üretilen metinlerde bu ölçütlerin büyük bir kısmına yer verildiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu araştırmada ChatGPT ve Gemini tarafından ortaokul öğrencilerine yönelik üretilen metinler, metinsellik ölçütleri açısından incelenmiştir. Daha sonra yapılacak araştırmalarda farklı yapay zekâ araçları tarafından üretilen metinler, metinsellik ölçütleri açısından incelenebilir.
Referanslar
Ağbaht, M. (2025). Zekeriya Tamir’in “onuncu günde kaplanlar” adlı öyküsünün bağlaşıklık bakımından incelenmesi. World Language Studies, 5(2), 142-164. https://izlik.org/JA89SB93KG
Altıntop, M. (2023). Yapay zekâ/akıllı öğrenme teknolojileriyle akademik metin yazma: ChatGPT örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(46), 186-211. https://izlik.org/JA74MN34LT
Bağcı Ayrancı, B., & Alcan, Y. (2025). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yapay zekâ destekli metin üretimine ilişkin öğretici ve öğrenici görüşleri. Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi, 5 (Özel Sayı), 20-37. https://doi.org/10.5281/zenodo.17835085
Başol, M. (2021). Metinsellik açısından Kemal Tahir’in “kurt kanunu” romaninin incelenmesi. Karabük Türkoloji Dergisi, 4(4), 59-84. https://doi.org/10.7596/katud.31122021.005
Beaugrande, R. D. ve Dressler, W. (1981).Introduction to textlinguistics (Vol. 1). Longman.
Ceylan, M. (2021). Öğrenci metinleriyle yürütülen çalışmaların metinsellik açısından incelemesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 25, 56-70. https://doi.org/10.29000/rumelide.1032365
Coşkun, E. (2005). İlköğretim öğrencilerinin öyküleyici anlatımlarında bağdaşıklık, tutarlılık ve metin elementleri (Tez No. 205427) [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi-Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
Çetin, İ., & Karademir, S. (2023). Öğrencilerin metin dilbilim ve metinsellik ölçütlerine yönelik görüşleri üzerine bir değerlendirme. Bilge Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(2), 105-115. https://doi.org/10.47257/busad.1390787
Demirel, Ş., & Karabulut, C. (2025). Yapı özellikleri ve metinsellik ölçütleri bağlamında Mustafa Ruhi Şirin’in “masal kız” adlı şiiri. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 44, 503-534. https://doi.org/10.5281/zenodo.14898180
Demirgüneş, S., & Yalap, H. (2023). 5. ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında tutarlılık ilişkileri. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 10, 1-13. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1256567
Erbasan, Ö. (2023). Bilgilendirici metin yazma üzerine yürütülen araştırmaların eğilimleri. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 12, 1170-1183. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1343661
Gümüş, Y. E., & Kocabıyık, Y. (2023). Yapay zekâ teknolojisi yaratıcı yazarlığa karşı: Dijital çağda yaratıcı yazarlığın dönüşümü. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 13(4), 1178-1191. https://doi.org/10.7456/tojdac.1323219
Güven, A. Z., Halat, S., & Bal, M. (2014). Ortaokul 6. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerin metinsellik ölçütleri açısından incelenmesi. International Journal of Language Academy, 2(3), 208-231.
Karagöl, E. ve Yıldırım Bilgen, D. (2025). Türkçe eğitiminde yapay zekâ kullanımı: Türkçe eğitimcileri yapay zekâ hakkında ne düşünüyor?. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 13(2), 356-374. ttps://doi.org/10.16916/aded.1611540
Katı, T. N., & Can, U. (2024). Yapay zekâ ile üretilen metinlerin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde okuma becerisine yönelik kullanılabilirliği: ChatGPT-3.5 örneği. İnönü University Journal of the Faculty of Education, 25(2), 538-569. https://doi.org/10.17679/inuefd.1415303
Kaya, S. (2024). Yapay zekâ çağında Walter Benjamin’i yeniden okumak: Dijital yeniden üretilebilirlik çağında sanat eseri. İstanbul Arel Üniversitesi İletişim Çalışmaları Dergisi, 13(25), 77-100. https://izlik.org/JA32ZT47ST
Kırbaş, A., & Bulut, M. (2024). Studies on the trends of artificial intelligence applications in language education. International Journal of Technology in Education Science (ITES), 1(2), pp. 105-120.
Kızıldağ, H. (2023). Yapay zekâ bir masal yaratıcısı/anlatıcısı olabilir mi?: Chatgpt masalları. Turkish Studies - Language, 18(3), 1759-1775. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.71763
Özbilen, U. (2024). Yapay zekâ ve yazabilme becerisi: Bağdaşıklık ve tutarlılık. International Journal of Language Academy, 12(4), 295-306. https://doi.org/ 10.29228/ijla.79399
Özden, M. (2012). Türkçe eğitiminde metinler ve metinlerin iletisi. Millî Eğitim Dergisi, 42(193), 70-80. https://izlik.org/JA33UD77KK
Temur N. & Akıncılar, A. (2025). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde yapay zekâ ile oluşturulan b1 düzeyindeki okuma metinlerinin kullanılabilirliği. UlakDil: Uluslararası Akademik Dil Eğitimi ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, 1(2), 129-151.
Türk Dil Kurumu. (2023). Türkçe sözlük 1 (a-j) (12. baskı). Türk Dil Kurumu Yayınları.
Türk Dil Kurumu. (2023). Türkçe sözlük 2 (k-z) (12 baskı). Türk Dil Kurumu Yayınları.
Türkben, T. (2018). Beşinci sınıf Türkçe ders kitabı metinlerinin metinsellik ölçütleri açısından incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(4), 961-986. https://doi.org/10.16916/aded.443882
Türkben, T., & Arslankaya, E. (2024). Ortaokul öğrencileri tarafından oluşturulan metinlerin tutarlılık ölçütleri bağlamında değerlendirilmesi. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, 15(29), 181-198. https://doi.org/10.58689/eibd.1435261
Uzun, M. (2023). Bir metin dil bilimsel çözümleme: Yusuf Atılgan’ın “tutku” adli hikâyesinde bağlaşıklık ve tutarlılık. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 12(3), 1128-1158. https://doi.org/10.7884/teke.1276484
Yıkar, G. (2023). Farsça dil eğitiminde yapay zekâ (Al) destekli çeviri ve metin üretme üzerine bir değerlendirme. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 36, 1204-1221. https://doi.org/10.29000/rumelide.1369151
Yıldırım, A., & Şimsek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. basım). Seçkin Yayıncılık.
Yılmaz, E. (2021). Metinsellik ile yazınsallık kavramı ve Hasan Ali Toptaş’ın bir dünyanın akşam resmi öyküsünün metinsellik ile yazınsallık bağlamında incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 10(4), 1371-1392. https://izlik.org/JA89RY69WX
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Müfredat ve Eğitim Çalışmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
