Akran Destek Gruplarının Depremden Etkilenen Üniversite Öğrencilerinin Umut Düzeylerine Etkisi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18017237Özet
Araştırmanın amacı 06.02.2023 Kahramanmaraş merkezli depremden birinci ve ikinci düzeyde etkilenmiş üniversite öğrencilerinin umut düzeylerinin ölçülmesi ve akran destek grubu oluşturularak umut düzeylerinin yükseltilmesidir. Bu araştırmada, sistematik ve döngüsel bir süreç içerisinde problemin tanımlanması, veri toplama, analiz etme ve eylem planı geliştirmeyi içeren eylem araştırması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Bayburt Üniversitesi’nde öğrenim gören 18-25 yaş arasındaki öğrenciler oluşturmaktadır. Bu grup 4’ü erkek ve 9’u kız olmak üzere 13 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışma grubunun belirlenmesinde ölçüt örnekleme kullanılmış, “Sürekli Umut Ölçeği” nden 40 puanın altında alan öğrenciler çalışma grubuna dahil edilmiştir. Hazırlanan müdahale programı uygulanmış ve 10 haftalık süreç içerisinde “video kayıtları”, “araştırmacı günlüğü”, “gözlem” ve yaptıkları etkinlikler göz önünde bulundurularak gelişimleri takip edilmiştir. Süreç sonunda “Sürekli Umut Ölçeği” bir kez daha uygulanmıştır. Veri analizi noktasında; istatistiksel işlemler, SPSS’den faydalanılarak yapılmış. Grup oturumları içerik analizi ile incelenmiştir. Oturumlardan elde edilen nitel verilerin “duygusal durum ve başa çıkma mekanizmaları” ve “hedef belirleme ve gelecek yönelimleri” temalarına ayrıldığı tespit edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda; bireylerin Sürekli Umut Ölçeği ön test ve son test toplam puanlarında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Ölçeğin boyutlarından Alternatif Yollar’da anlamlı farklılık bulunurken, Eyleyici Düşünce boyutunda anlamlı farklılıklar bulunmamıştır. Çalışma bir bütün olarak değerlendirildiğinde grup üyelerinde “hedef belirleme ve iletişim becerileri” alanlarında olumlu gelişmeler gözlemlenmiştir. Bununla beraber “başa çıkma stratejileri” konusunda ek çalışmalar yapılabileceği de görülmüştür.
Referanslar
Akkaya, M., & Dursun, A. (2025). Deprem korkusu uyku kalitesi ve belirsizliğe tahammülsüzlük: Deprem
deneyimi olan yetişkinler üzerine bir araştırma. Klinik Psikiyatri Dergisi, 28, 59-70. 10.5505/kpd.2025.19794
Altun, F. (2016). Afetlerde psikososyal hizmetler: Marmara ve Van depremleri karşılaştırmalı analizi. Çekmece
İZÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8-9), 183-197.
Arslankoç, S., Salduz Doruk, Ç., & Koçak, O. (2024). Deprem bölgesindeki psiko-sosyal hizmetlerin
değerlendirilmesi. Afet ve Risk Dergisi, 7(1), 108- 127. 10.35341/afet.1306045
Atilla, G., & Yıldırım G. (2023). Umudun yaşam doyumu ve olumlu gelecek beklentisi üzerine etkisi. Mehmet
Akif Ersoy İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(1), 341-359. 10.30798/makuiibf.1097548
Bakır, V., Arslan, C., & Dilmaç, B. (2023). Z- kuşağı üniversite öğrencilerinin algıladıkları sosyal destek ve stresle
başa çıkma becerileri ile temel psikolojik ihtiyaçlar arasındaki ilişki. Milli Eğitim Dergisi, 52(239), 2053-2076.
37669/milliegitim.1110796
Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir
inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 231-274.
Bayık, A. (1989). Gözlem becerilerinin geliştirilmesi için hemşirelik okulu eğitimcileri ve öğrencileri için rehber.
Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 5(2), 33-40.
Bıçakçı, A. B., & Okumuş, E. (2023). Depremin psikolojik etkileri ve yardım çalışanları. Avrasya Dosyası Dergisi,
(1), 218-248.
Bozan, M. A., & Anagün, S. Ş. (2019). Sınıf öğretmenlerinin STEM odaklı mesleki gelişim süreçleri: Bir eylem
araştırması. AJESI- Anadolu Journal of Educational Sciences International, 9(1), 279-313. 10.18039/ajesi.520851
Bozkurt. V. (2023). Depremin toplumsal boyutu. Avrasya Dosyası, 14(1), 89-111.
Bulut, S. (2010). Yetişkinlerle yapılan psikolojik danışmada bibliyoterapi (okuma yoluyla sağaltım) yönteminin
kullanılması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(33), 46-56.
Bulut, S. (2020). Pozitif psikoloji: Pozitif psikoloji ve umut. Nobel Yayınları.
Cihangir Çankaya, Z., & Meydan, B. (2018). Ergenlik döneminde mutluluk ve umut. Elektronik Sosyal Bilimler
Dergisi, 17(65), 207-222. 10.17755/esosder.316977
Çalışkan, T., & Çınar, S. (2012). Akran desteği: Geçerlik güvenirlik çalışması. MÜSBED, 2(5), 51-57.
Çelik, E., Arıcı Özcan, N., & Uğur, E. (2020). Yalnızlık ve yaşama bağlanma arasındaki ilişkide sürekli umut ve
yaşam doyumunun aracı rolü. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(3), 803-812.
18506/anemon.631902
Çetin Gündüz, H., Ekşioğlu, S. & Tarhan, S. (2017). Problemli internet kullanımı: Kişilik özellikleri, cinsiyet, yaş
ve sürekli umut düzeyinin etkisi. Eurasion Journal of Education Research, 70, 57-82.
Çimen, M., & Yıldız, Ö. (2022). Spor yapan lise öğrencilerinin öznel iyi oluş ve özerklik düzeyleri arasındaki
ilişkinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 7(3), 307-325. 10.31680/gaunjss.1146465
Demir, H. B. (2024). Sinematerapi: Terapötik yolculukta sinemanın rolü. Filmvisio, (3), 159-184.
26650/Filmvisio.2024.0007
Demiröz, F., & Polat, G. (2022). Pandemide sosyal hizmet: Pandemide sosyal hayat. Nobel Akademik Yayıncılık.
Ersoy, A. (2015). Doktora öğrencilerinin ilk nitel araştırma deneyimlerinin günlükler aracılığıyla incelenmesi.
Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 5(5), 549-568.
Işık, E., & Semerci, Ç. (2019). Eğitim alanı nitel araştırmalarında veri üçlemesi olarak odak grup görüşmesi,
bireysel görüşme ve gözlem. Turkish Journal of Educational Studies, 6(3), 53-66. 10.33907/turkjes.607997
İşçi, C. (2008). Deprem nedir ve nasıl korunuruz? Journal of Yaşar University, 3(9), 959-983.
İşgör, İ.Y., Demir, S., & Gürtepe, A. (2023). Üniversite öğrencilerinde umut ve kişilik özelliklerinin azim
üzerindeki yordayıcı etkisi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 12(1), 346-361.
7884/teke.5618
Keskin, M., & Özer Kaya, D. (2023). Afetlerle tetiklenen belirsizlik ve stres sürecinin nöroanatomisi ve kontrolü.
İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 741-747.
Ogan, S., Öz Soysal, F. S., & Aysan, F. (2023). Travma ve krize müdahale yaklaşımları: Kuramsal bir bakış . Batı
Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(2), 1431-1457. 10.51460/baebd.1388105
Polat, T. (2024). Kahramanmaraş merkezli depremlerin arama kurtarma teknisyenleri tarafından
değerlendirilmesi. Afet ve Risk Dergisi, 7(2), 329-340. 10.35341/afet.1287897
Sağ, M. (2023). Sanat terapisinin psikolojik boyutları ve alımlamalar. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü Dergisi, 62, 162-171. 10.53568/yyusbed.1386522
Sargın, N., Avşaroğlu, S., & Ünal, A. (2016). Eğitim ve psikolojiden yansımalar: Bireyin yaşamında umut. Çizgi
Kitabevi Yayınları.
Sarı, S. V., Aydın, B., Şahin, M., & Oktan, V. (2019). Facebook bağımlılığının açıklanması: Ruh sağlığı sürekliliği
ve sürekli umudun rolü. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(4), 1799- 1810. 10.24106/kefdergi.3356
Sönmez, M. B. (2022). Depremin psikolojik etkileri, psikolojik destek ve korkuyla baş etme. TOTBİD Dergisi, 21,
-343. 10.5578/totbid.dergisi.2022.46
Şener, Ö., & Özkur, S. G. (2022). Eğlence mekanlarında çalışan konsomatristlerin maruz kaldıkları ikincil travma
ve baş etme yöntemleri arasındakı ilişkinin incelenmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,
(43), 291-306. 10.46928/iticusbe.1054158
Tarhan, S., & Bacanlı, H. (2015). Sürekli umut ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması.
The Journal of Happiness & Well-Being, 3(1), 1-14.
Temiz, Y.E. (2025). 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerini yaşayan üniversite öğrencilerinde deprem korkusu,
dindarlık ve umutsuzluk ilişkisi. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 27(1), 92-111.
17335/sakaifd.1643256
Turan, N., & Tekin, I. (2023). Psikolojik stresle baş etmede olumlu duygulara odaklanma: Dışavurumcu yazma
müdahalesi. Ayna Klinik Psikoloji Dergisi, 10(3), 445-468. 10.31682/ayna.1206981
Yarıcı, G. (2022). Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların annelerinde depresyon, anksiyete, umutsuzluk ve stresle
başa çıkma düzeylerinin incelenmesi. [Tez No. 745750]. [Yüksek lisans tezi, Gelişim Üniversitesi-İstanbul].
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
Yazıcı, H. T., Barut, Y., & Özcan, K. (2022). Çocuğu otizm spektrum bozukluğu tanısı almış annelerin sürekli
umut düzeylerinin incelenmesi. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(3), 473-492. 10.57135/jier.1203226
Yelten, G., Tanrıverdi, S., Gider, B., & Yılmaz, M. (2018). Üniversite öğrencilerinde akran desteği ve sosyal özyeterlik algısının değerlendirilmesi. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(1), 1-8.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Journal of Curriculum and Educational Studies
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
