Depremi Sosyal Medya Aracılığıyla İkincil Olarak Deneyimleyen Üniversite Öğrencilerinde Stres Düzeyinin İncelenmesi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18023611Anahtar Kelimeler:
Deprem, İkincil Travmatik Stres, Sosyal MedyaÖzet
Bu araştırmanın amacı, sosyal medya aracılığıyla depremi ikincil olarak deneyimleyen üniversite öğrencilerinde stres düzeyini incelemektir. Araştırmanın çalışma grubu, 18-26 yaş aralığında 213 kadın (%72,7) ve 80 erkek (%27,3) olmak üzere toplam 293 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, "Kişisel Bilgi Formu" ve "Sosyal Medya Kullanıcıları İçin İkincil Travmatik Stres Ölçeği" ile toplanmıştır. Veri analizi SPSS yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiş; t-testi ve tek yönlü varyans analizi ile değişkenler arasındaki farklılaşmalar incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre ikincil travmatik stres cinsiyet, yaşanılan şehir ve sosyal medya kullanım süresi açısından anlamlı farklılıklar göstermekte; kullanılan sosyal medya platformunu değişkenine göre ise farklılık göstermemektedir. Elde edilen sonuçlar, ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmış ve sosyal medya kullanımının psikolojik etkileri üzerine öneriler sunulmuştur.
Referanslar
Altınöz, E., & Kaptanoğlu, C. (2018). İnsan kaynaklı kitlesel travmatik olaylar ardından gelişen ruhsal hastalıklar
ve durumlar. Psikiyatride Güncel, 8(1), 1–8.Depremi sosyal medya aracılığıyla 305
Başoğlu, M., Şalcıoğlu, E., & Livanou, M. (2005). Traumatic stress responses in earthquake survivors in Turkey.
Journal of Traumatic Stress, 18(3), 269–276. https://doi.org/10.1002/jts.20027
Baştürk, S. (2014). Ölçme araçlarının taşıması gereken nitelikler. In S. Baştürk (Ed.), Eğitimde ölçme ve değerlendirme
(pp. 21–54). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Ben-Zur, H., Gil, S., & Shamshins, Y. (2012). The relationship between exposure to terror through the media, coping
strategies and resources, and distress and secondary traumatization. International Journal of Stress Management,
(2), 132–150. https://doi.org/10.1037/a0027864
Çelik, S. B., & Altınışık, M. S. (2021). Sosyal medya kullanıcıları için İkincil Travmatik Stres Ölçeği’nin Türkçeye
uyarlanması: Güvenirlik ve geçerlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 11(61), 1–12.
Çolak, B., Şişmanlar, Ş., Karakaya, I., Etiler, N., & Biçer, Ü. (2011). Çocuk cinsel istismarı olgularını değerlendiren
meslek gruplarında dolaylı travmatizasyon. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 12(1), 51–58.
Erzen, M., & Dikkatli, S. (2019). Travma sonrası stres bozukluğunda medyanın rolü. Asya Studies–Academic Social
Studies/Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(15), 51–61. https://doi.org/10.31455/asya.584903
Figley, C. R. (2002). Compassion fatigue: Psychotherapists’ chronic lack of self-care. Journal of Clinical Psychology,
(11), 1433–1441. https://doi.org/10.1002/jclp.10090
Figley, C. R., & Kleber, R. J. (1995). Beyond the "victim": Secondary traumatic stress. In R. J. Kleber, C. R. Figley, &
B. P. Gersons (Eds.), Beyond trauma: Cultural and societal dynamics (pp. 75–98). New York: Plenum Press.
https://doi.org/10.1007/978-1-4757-9421-2_4
Gluckman, P. (2011). The psychosocial consequences of the Canterbury earthquakes: A briefing paper. Office of the Prime
Minister’s Science Advisory Committee. https://dpmc.govt.nz/publications/psychosocial-consequencescanterbury-earthquakes
Gürdil, G. (2014). Üstlenilmiş travma ve ikincil travmatik stresin travmatik yaşantılara müdahale eden bir grup üzerinde
Gestalt temas biçimleri çerçevesinde değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
Haçin, İ. (2014). 1939 Erzincan büyük depremi. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 30(88), 37–69.
Haksal, P. (2007). Acil servislerde bulunan toplam travmatik stresin ortaya çıkardığı disosiyasyon düzeyi, sosyal destek algısı
ve başa çıkma yapısal açıdan incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
Hall, B. J., Xiong, Y. X., & Yip, P. S. (2019). The association between disaster exposure and media use on posttraumatic stress disorder following Typhoon Hato in Macao, China. European Journal of Psychotraumatology,
(1), 1558709. https://doi.org/10.1080/20008198.2018.1558709
Houston, J. B., Spialek, M. L., & First, J. (2018). Disaster media effects: A systematic review and synthesis based on
the differential susceptibility to media effects model. Journal of Communication, 68(4), 734–757.
https://doi.org/10.1093/joc/jqy018
Kahil, A., & Palabıyıkoğlu, N. R. (2018). İkincil travmatik stres. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 10(1), 59–70.
https://doi.org/10.18863/pgy.340289
Kavak, G., Karaköse, Ş., & Koçak, O. (2023). Psikolojik sağlamlık ve ikincil travmatik stres ilişkisi: Sosyal medya
kullanımının aracı rolü. Sosyal Çalışma Dergisi, 7(1), 92–111.
Kazan, H. (2021). Dijital habercilik bağlamında trajik haberlerde etik ve bireyler üzerindeki etkisi üzerine bir
araştırma. International Journal of Social Inquiry, 14(2), 661–692.
Kılıç, C., & İnci, F. (2015). Acil tıp çalışanlarında travmatik stres: Yaş ve koruyucu etkisi. Türk Psikiyatri Dergisi,
(3), 236–241.
Lahad, M., & Pearlman, L. A. (1995). Treating therapists with vicarious traumatization and secondary traumatic
stress disorders. In C. R. Figley (Ed.), Compassion fatigue: Coping with secondary traumatic stress disorder in those
who treat the traumatized (pp. 150–177). Brunner/Mazel.
Li, K., Li, J., & Li, Y. (2024). The effects of social media usage on vicarious traumatization and the mediation role of
recommendation systems usage and peer communication in China after the aircraft flight accident. European
Journal of Psychotraumatology, 15(1), 2308576. https://doi.org/10.1080/20008198.2024.2308576
Ludick, M., & Figley, C. R. (2016). Toward a mechanism for secondary trauma induction and reduction:
Reimagining a theory on secondary traumatic stress. Traumatology, 22(2), 112–123.
https://doi.org/10.1037/trm0000065
Măirean, C. (2016). Emotion regulation strategies, secondary traumatic stress, and compassion satisfaction in
healthcare providers. The Journal of Psychology, 150(8), 961–975. https://doi.org/10.1080/00223980.2016.1203271306 R. Polat, B. Daşdemir ve K. Salaz
Mancini, M. (2019). Development and validation of the Secondary Traumatic Stress Scale in a sample of social media users
(Doctoral dissertation, Cleveland State University).
Nakajima, Ş. (2012). Deprem ve sonrası psikoloji. Okmeydanı Tıp Dergisi, 28(3), 150–155.
Neria, Y., & Sullivan, G. M. (2011). Understanding the mental health effects of indirect exposure to mass trauma
through the media. JAMA, 306(12), 1374–1375. https://doi.org/10.1001/jama.2011.1358
Öztürk, M. O., & Uluşahin, N. A. (2008). Ruh sağlığı ve bozuklukları. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri.
Pak, M., Özcan, E., & Arzu, Ç. (2017). Acil servis çalışanlarının ikincil travmatik stres düzeyi ve psikolojik
dayanıklılığı. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(51), 629–644. https://doi.org/10.17719/jisr.2017.1835
Pallant, J. (2017). SPSS kullanma kılavuzu: SPSS ile adım adım veri analizi (S. Balcı & B. Ahi, Çev.; 2. baskı). Ankara:
Anı Yayıncılık.
Pfefferbaum, B., Nitiéma, P., & Newman, E. (2021). The association of mass trauma media contact with depression
and anxiety: A meta-analytic review. Journal of Affective Disorders Reports, 4, 100063.
https://doi.org/10.1016/j.jadr.2021.100063
Tansel, B., Yılmaz, K., & Akdoğan, İ. (2015). Çocuk şube müdürlüğünde görevli polis memurlarının aşırı travmatik
stres düzeylerinin incelenmesi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(2), 675–689.
Turnbull, M., Watson, B., Jin, Y., Lok, B., & Sanderson, A. (2020). Vicarious trauma, social media and recovery in
Hong Kong. Asian Journal of Psychiatry, 54, 102032. https://doi.org/10.1016/j.ajp.2020.102032
Yanbolluoğlu, Ö. (2018). İkincil travmatik stresin meslek elemanları üzerindeki etkileri: Bir derleme çalışması.
Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(34), 141–164.
Yeşil, A. (2010). 112 acil sağlık hizmetlerinde çalışan sağlık çalışanlarında ruhsal travma ve ilişkili sorunların yaygınlığı
[Yüksek lisans tezi, Kocaeli Üniversitesi]. Kocaeli Üniversitesi Kütüphanesi.
Yeşil, A., Aker, T., & Sezgin, U. (2009). Hemodiyaliz tedavisi gören hastalara bakım veren ekipte ruhsal belirtiler.
Düşünen Adam: Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi, 22(1), 9–17.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Journal of Curriculum and Educational Studies

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
